İskilip Beşiği
İskilip beşiği, İskilip’in köklü ahşap işçiliği (oymacılık) geleneği içinde, doğal ağaçtan el işçiliğiyle yapılan bebek beşiğidir. Boyalı ya da doğal, kimi zaman oymalı kimi zaman sade; minik yastığı ve yorganıyla birlikte verilen bu beşikler, hem evlerde kullanılır hem de düğün ve bebek doğumu hediyeliklerinin başında gelir.
İskilip’te Ahşap İşçiliği
İskilip, Anadolu’nun ahşap işçiliğinin güçlü olduğu yerlerden biridir. İlçenin evlerinde kapı kanatları, dolaplar, tavan göbekleri ve yüklükler oyma ve kündekari geleneğinin izlerini taşır; bu zenginlik akademik çalışmalara da konu olmuştur (bkz. “İskilip Evlerinde Ahşap Süslemeler”). Ulusal kanallarda yayımlanan kültür belgeselleri (Kanal B, Ellerin Türküsü, 2011) İskilip’teki ağaç oyma sanatını ayrı bir bölümle tanıtmıştır. Beşik yapımı, bu büyük gelenekten evlere, kundurtan tezgâhlara uzanan bir dal olarak günümüze ulaşmıştır.
Beşiğin Özellikleri
İskilip beşikleri genellikle:
- Doğal ağaçtan (çam, kavak, ceviz gibi yörede bulunan türler) yapılır.
- El işçiliğiyle üretilir; oyma, yakma ya da doğal boya gibi süsleme teknikleri kullanılabilir.
- Salınımlı bir taban ya da kızak sistemine sahiptir; bebek sallanarak uyutulur.
- Nostaljik biçimlerde tasarlanır; büyükanne-büyükbaba beşiklerinin çağdaş yorumudur.
İlçede ve çevrim içi platformlarda İskilip’li üreticilerce satılan bu beşikler, doğal malzeme ve el emeği arayan ailelerin tercihi olup yurt dışına da gönderilmektedir.
Beşik Kültürü ve “Beşik Kertmesi”
Beşik, Anadolu evinin en duygusal eşyasıdır; Çorum ağzında bile kültürel izleri vardır: “Beşik kertmesi”, çocukların beşikteyken nişanlanması anlamına gelen eski bir gelenektir ve Çorum Yöresi Ağızları Sözlüğü’nde kayıtlıdır (“Ali’nin beşik kertmesi değil mi Döne?”). Beşiğin bu kültürel ağırlığı, İskilip’te beşik yapımını sıradan bir marangozluktan ayırır: Beşik, evlat müjdesinin ve aile kurma umudunun eşyasıdır.
Bugünü
Fabrika üretimi beşiklerin yaygınlaşmasına karşın İskilip’te el işçiliği beşik yapımı, küçük atölyelerde yaşatılmaktadır. Beşik; bebek doğumunda, çeyizde ve evlat edinme kutlamalarında tercih edilen, İskilip’in el emeğini temsil eden hediyelik ürünlerden biridir. İlçeyi ziyaret edenler, yöresel ürünler pazarında ve İskilip Tarihi gezisinin ardından eski çarşıda bu işçiliğin örneklerini görebilir.