Çorum Tandır Ekmeği
Çorum tandır ekmeği, ilin köylerinde yüzyıllardır süregelen tandır yufka ekmeği geleneğinin adıdır. Yere gömülü, killi toprakla sıvanmış tandırda odun ateşiyle ısıtılan sacda pişirilen bu ince ekmek, yörede “serme ekmek” ya da tandır yufkası olarak da bilinir.
Not: Çorum’da “tandır” denildiğinde kastedilen, bu sayfadaki gibi geleneksel olarak ekmektir. Tandırda pişirilen et yemekleri (tandır kebabı gibi) ayrı bir mutfak kavramıdır ve Çorum tandır ekmeği geleneğiyle karıştırılmamalıdır.
Gelenek
Tandır ekmeği, Çorum köylerinde tek başına değil takım işidir: 5-6 kişi hamuru yoğurur ve oklavayla yufkaları açarken, biri tandır başında sacda pişirir. Sonbaharda başlayan kış hazırlığı döneminde köylerde yüzlerce yufka pişirilip buğday torbalarında istiflenir; kış boyunca her öğün bu ekmekle yenir. Seydim gibi köylerde kadınlar kışlık ekmeklerini tandırda pişirerek stoklamaya bugün de devam etmektedir.
Nasıl Yapılır?
Tandır; bahçeye gömülü, içi kireçli killi harçla sıvanmış, ağzı geniş bir fırın çukurudur. İçinde odun ateşi yakılır; sac, tandır ağzına yaslanır. Oklavayla açılan ince yufka saca serilir, kabarıp beneklenince çevrilerek pişirilir. Hamur genellikle tuz ve suyla yoğrulur; maya yerine bir önceki hamurdan alınan parçayla mayalama (ekşi maya usulü) de yaygındır.
Coğrafi İşaret Bağlamı
Çorum, Türkiye’nin önemli gastronomi merkezlerinden biridir: Mart 2026’da Çorum simidinin coğrafi işaret tescili almasıyla ilin tescilli ürün sayısı 31’e yükselmiştir (İhlas Haber Ajansı). İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün resmî listesinde; Çorum leblebisi, İskilip dolması, Çorum kuru mantısı, Alaca hingali, İskilip Ramazan keşkeği gibi uzun bir yerel ürün ailesi yer alır. Yerel basındaki haberlere göre tandır ekmeğinin de bu aileye katılması için coğrafi işaret çalışmaları yürütülmektedir.
Sofradaki Yeri
Tandır yufkası; toyga aşı ve tutmaç gibi yöre çorbalarının, kavurma ve kızartmaların yanında servis edilir. Kurutulup saklanan yufkalar, suda yumuşatılarak da tüketilir. Şehir merkezinde ise tandır ekmeği yapan fırınlar, köy geleneğini şehir sofrasına taşır.
Kaynaklar
- İhlas Haber Ajansı — Çorum Simidine Coğrafi İşaret Tescili
- Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Coğrafi İşaret Çalışmaları (resmî list)
- Türk Patent — Coğrafi İşaretler Portalı (Çorum Leblebisi, tescil no: 42)
- Kültür Portali — İskilip Dolması
🍳 Nasıl yapılır?
Malzemeler
- 2 kg un
- Ilık su
- Tuz
- İsteğe göre: maya ya da önceki hamurdan mayalama (ekşi maya usulü)
Yapılışı
- Unu tuzla karıştırıp azar azar ılık su ekleyerek kulak memesi yumuşaklığında yoğurun; üzerini örtüp mayalanmaya bırakın.
- Tandırı odunla yakıp içi iyice kızgın, duvarları beyaz kireç gibi olana dek ısıtın.
- Ceviz büyüklüğünde bezelere ayırın; oklavayla ince yufkalar açın (takım hâlinde: biri açar, biri pişirir).
- Tandır ağzına yaslanan saca yufkayı serin; üstü kabarıp altı beneklenince çevirerek pişirin.
- Pişen ekmekleri üst üste koyup üzerine temiz bez örtün; yumuşamasını bekleyin.
💡 İpuçları
- Tandır ateşinin kıvamı ustasından öğrenilir: sac çok sıcaksa ekmek yanar, azsa kurur.
- Geleneksel usulde maya yerine bir önceki hamurdan alınan parça (mayalama hamuru) kullanılır.
Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.