Kargı Kirli Saç Kebabı
Kargı Kirli Saç Kebabı, Çorum’un Kargı ilçesine özgü, kuzu etinin soğan, biber, domates gibi sebzelerle birlikte iri bir sac üzerinde ağır ateşte pişirildiği yöresel bir yemektir. Yöre halkı arasında kısaca “kirli sac” olarak da anılır ve asırlardır ilçenin esnaf sofralarında yer alan bir lezzet olarak biliniyor.
Adının Kökeni: Neden “Kirli Saç”?
Yemeğin adı, pişirildiği araçtan gelir. Sac demirden yapıldığı için yıkanıp kuru bırakılırsa paslanma riski taşır; bu yüzden ardışık pişirmeler arasında yağlı ve kullanılmaya hazır (“kirli”) bırakılır, bir sonraki yemekten önce ise iyice yıkanır. Yöresel anlatımlara göre isimlendirmenin kaynağı budur; yemeğin kendisiyle hijyen arasında bir bağ yoktur.
Nasıl Yapılır
Yöresel tariflerde malzemeler genel hatlarıyla şöyledir: kemikli kuzu eti (kasaplar “sac eti” için eti özel olarak doğrar), soğan, patlıcan, biber, domates, sarımsak, kuyruk yağı ve tuz. Et ve sebzeler iri bir sac ya da tava üzerinde, kendi suyu ve kuyruk yağıyla ağır ateşte uzun süre pişirilerek hazırlanır.
Kargı Sırık Kebabı’ndan Farkı
Kargı’nın et pişirme kültüründe Sırık Kebabı ile Kirli Saç birbirinden farklı iki gelenektir. Sırık kebabı, bütün bir kuzu ya da oğlağın sırığa geçirilip ateşin karşısında saatlerce döndürülerek pişirildiği, düğün ve bayram gibi kalabalık davetlere özgü törensel bir yemektir. Kirli saç ise et parçalarının sebzelerle birlikte sac üzerinde pişirildiği, günlük ve esnaf sofralarında da yer bulan daha sade bir hazırlamadır. İkisi de Kargı mutfağının imza lezzetleri arasında sayılır.
Coğrafi İşaret Başvurusu
Kargı Belediyesi, “Kargı Kirli Saç Kebabı” adıyla TÜRKPATENT’e mahreç işareti başvurusunda bulunmuştur (başvuru tarihi 31.12.2023, Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kaydı). Aynı dönemde ilçenin diğer imza lezzeti için de ayrı bir başvuru yapılmıştır (“Kargı Sırık Kebabı”, 30.12.2023). Bu sayfanın hazırlandığı tarih itibarıyla başvuru TÜRKPATENT nezdinde henüz tescille sonuçlanmamıştır; güncel duruma Çorum’un Coğrafi İşaretli Ürünleri sayfasından ulaşılabilir.
Kaynaklar
- Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Coğrafi İşaret Çalışmaları (corum.ktb.gov.tr)
- Yaylahaber — “Kargı’nın zengin yemek kültürü ve efsanevi lezzetleri damakları şenlendiriyor” (23.12.2024)
- Garguca — “Çorum ilçesi Kargı Kirli saç yemeği” (Facebook, yöresel anlatım)