Efelik Sarması
Efelik Sarması, yörede efelik (bazı bölgelerde efelek, evelik ya da labada da denir) adıyla bilinen yabani otun yapraklarının pirinçli bir iç harçla doldurulup sarma yapılmasıyla hazırlanan, bahar aylarına özgü bir ot yemeğidir.
Efelik nedir
Efelik, botanik olarak Rumex cinsinden, Anadolu’nun birçok bölgesinde yörelere göre “evelik”, “efelek”, “develik” ya da “yabani pazı” gibi adlarla bilinen yabani bir bitkidir. Doğada kendiliğinden yetişir ve özellikle Karadeniz’in İç Anadolu’ya geçiş kuşağındaki illerde (Samsun, Amasya, Tokat, Çorum, Kastamonu gibi) baharda toplanıp sofralara girer. Çorum’da da efelik otu bilinir ve tüketilir; komşu Tokat ve Samsun’da aynı bitkiden yapılan sarma ve dolmalar “efelik/evelik sarması” ya da “efelik dolması” adıyla anılır.
Nasıl yapılır
Taze toplanan efelik yaprakları ayıklanıp yıkanır. Pirinç, soğan, isteğe göre kıyma ve baharatlarla hazırlanan iç harç, yaprakların içine konularak sarılır; zeytinyağıyla ya da etli olarak hafif ateşte pişirilir. Yaprağın hafif ekşimsi tadı, sarmaya kendine özgü bir lezzet katar; bu nedenle efelik sarması genellikle sade, ferahlatıcı bir yaz-bahar yemeği olarak tercih edilir.
Çorum’a özgü yorum
Çorum, coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi ile İç Anadolu arasında bir geçiş kuşağında yer aldığından, kuzey ilçelerinde (Osmancık, Kargı gibi) Karadeniz mutfağının yabani ot geleneği daha belirgin hissedilir. Efelik yemeği ve sarması, bu geniş bölgesel geleneğin Çorum’daki bir yansımasıdır; komşu illerde de aynı bitkiyle hazırlanan benzer sarma ve dolmalara rastlanır. Madımak gibi, efelik sarması da Çorum’un bahar aylarında doğadan toplanan yabani ot yemekleri kültürünün bir parçasıdır.