İskilipli Âlimler Müzesi
İskilipli Âlimler Müzesi, İskilip ilçe merkezinde, kasabanın yüzyıllar boyunca yetiştirdiği din ve ilim adamlarını tanıtmak amacıyla kurulmuş bir müzedir. 2017’de tamamlanan müze, İskilip Belediyesi tarafından “Türkiye’de ilk ve tek” örneği olarak tanıtılmaktadır; bu iddia doğrudan doğrulanamamış olsa da müzenin konsepti — bir kasabanın yetiştirdiği âlimlere adanmış müstakil bir sergi alanı — Türkiye’de yaygın bir uygulama değildir.
Neyi Anlatıyor?
Müzede, Osmanlı ilim ve devlet hayatında iz bırakmış İskilipli âlimlerin silikon figürleri ile yaşadıkları döneme ait eşyalar sergileniyor. Bunlar arasında Fatih Sultan Mehmed’in hocası Akşemseddin, babası olduğu Şeyhülislam Ebussuud Efendi’nin mensup olduğu aileden Şeyh Muhyiddin Yavsi, şeyhülislamlar Ebussuud Efendi ve Sun’ullah Efendi, astronomi bilgini Ali Kuşçu, Molla Cafer Çelebi, Şeyh Muslihiddîn-i Attar ve Hacı Karani (Şeyh Muhammed Abdülbaki Efendi) yer alıyor. Her âlimin hayat hikâyesi, İskilip Tarihi ve Ulucami’nin geçmişi, mekânda led ekranlı panolarla anlatılıyor.
Müzenin bir bölümü, yakın dönem âlimlerinden Şeyh İbrahim Ethem Efendi hakkında bilgi vermeye ve sergilenmeyen 35 İskilipli âlimin listesine ayrılmış. Bu sayı, İskilip’in Osmanlı ilmiye teşkilatına kazandırdığı isim zenginliğine işaret eder; belediyenin kendi kaynaklarına göre bu isimlerin bir kısmının hayat hikâyesi hâlâ derlenme aşamasındadır ve doğrulanmayı beklemektedir.
Günlük Yaşam Sergisi ve Fotoğraflar
Müzenin bir bölümü âlimlere değil, İskilip’te tarihten günümüze kullanılan günlük yaşam eşyalarının sergisine ayrılmıştır. Duvarları ise İskilipli fotoğraf sanatçılarının eserleriyle süslenmiştir; bu yönüyle müze yalnızca bir “âlimler galerisi” değil, ilçenin gündelik hayatına dair küçük bir etnografya köşesi de barındırır.
Neden Önemli?
İskilip, Osmanlı döneminde birden fazla şeyhülislam ve saray çevresine yakın âlim yetiştirmiş nadir Anadolu kasabalarından biridir. Müze, bu mirası tek bir mekânda toplayarak ilçeyi ziyaret edenlere Osmanlı ilmiye hiyerarşisinin (müderrislik, kazaskerlik, şeyhülislamlık) İskilip gibi bir taşra kasabasıyla nasıl bir bağ kurduğunu somut biçimde gösteriyor. Müzede adı geçen âlimlerden bir kısmının hayatı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Ebussuud Efendi, Sun’ullah Efendi ve İskilipli Âlimler sayfalarına bakılabilir.
Ziyaret
Müze İskilip ilçe merkezindedir ve ilçeyi gezenlerin turizm güzergâhına dahil edilmesi belediye tarafından teşvik edilmektedir. İlçenin genel tarihi için İskilip Tarihi sayfası, âlimlerin yaşadığı dönemin mimari izleri için ise Şeyh Muhiddin Yavsi Camisi incelenebilir.