Mecitözü Ulu Cami
Mecitözü Ulu Cami, Cami-i Kebir ya da Büyük Cami adlarıyla da anılır; Mecitözü ilçe merkezindeki cami Avkatlızade Hacı Ali Ağa’ya bağlanır. İlçe merkezindeki mahallelerden birinin Cami Kebir adını taşıdığı, 2009 tarihli Çorum Kültür Envanteri’ndeki Hükümet Konağı adres kaydından anlaşılmaktadır.
Kuruluş
Mecitözü Kaymakamlığı’nın tarihçe sayfası, Abdizade Hüseyin Hüsameddin’in Amasya Tarihi’ne dayanarak Avkatlızade Hacı Ali Ağa’nın 1728’den itibaren bu köyde oturduğunu, burada bir cami-i şerif, bir hamam, bir mektep ve büyük bir konak yaptırdığını yazar; torununun da caminin önüne bir medrese inşa ettirdiğini ve böylece köyün kasaba haline geldiğini ekler.
Kültür Envanteri kaydına göre cami ilk olarak hicrî 1168 (1754-1755) yılında Hacı Ali Ağa tarafından yaptırılmıştır. Aynı kayıtta şunlar yer alır:
- oğlu Mustafa Paşa caminin vakıflarını düzenlemiştir;
- torunu Hacı Süleyman Bey yapıyı sonradan esaslı biçimde yenileyip genişletmiş ve önüne bir medrese yaptırmıştır;
- Abdizade Hüseyin Hüsameddin bu müdahaleyi “tecdîden tevsî” (yenileyerek genişletme) diye kaydettiğinden caminin tamamen yıkılarak yeniden yapıldığı kesin değildir;
- Osmanlı vilayet salnamelerinde cami hicrî 1200 (1785-1786) yılında Avkatlızade Süleyman Bey tarafından yaptırılmış olarak geçer; kayıt bu tarihin Süleyman Bey’in yenileme ve genişletme evresini gösterdiğini belirtir;
- cami hicrî 1316 (1898-1899) yılında Kaymakam İskilipli İsmail Kemal Bey tarafından onarılmış ve bu sırada bir minare eklenmiştir.
Ethem Erkoç ise Hacı Ali Ağa zamanında bir cami, hamam, mektep ve konak yapıldığını, medresenin oğlu Mustafa Paşa zamanında yaptırıldığını yazar. Medreseyi kimin yaptırdığı konusunda kaynaklar böylece ayrışır: Kaymakamlık ve Kültür Envanteri torunu, Erkoç oğlu anar. Aynı İsmail Kemal Bey’in yaptırdığı hükümet konağı için bkz. Mecitözü Hükümet Konağı ve Saat Kulesi.
Durumu
Kullanılan kaynaklarda caminin mimari özellikleri, ölçüleri ve bugünkü bakım durumuna dair ayrıntı verilmemektedir; bunlar için güncel ve yayımlanmış bir kaynağa bakılmalıdır. İlçenin genel tarihi için Mecitözü Tarihi sayfasına bakılabilir.
Kaynaklar
- Kültür Envanteri, “Mecitözü Ulu Cami” kaydı. https://kulturenvanteri.com/yer/mecitozu-ulu-cami/
- T.C. Mecitözü Kaymakamlığı, “İlçemizin Tarihçesi”. https://www.mecitozu.gov.tr/ilcemizin-tarihcesi
- Ethem Erkoç, Çorum’da Sahabe ve Evliya Makamları, Çorum Belediyesi Kültür Yayınları, Aralık 2015, s. 488. https://www.corum.bel.tr/public/uploads/2023/05/sahabeevliyamakamlari.pdf
- Çorum Kültür Envanteri, Çorum Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları No: 3, Çorum 2009, s. 236. https://www.kulturportali.gov.tr/medya/dokuman/dokumandetay/6074