Borhani
Borhani, Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün yöresel “aş” yemekleri listesinde yer alan, pişirildikten sonra üzerine yoğurt dökülerek yenen geleneksel bir yemektir.
Nasıl yapılır
Resmî kaynağa göre Borhani’nin hamurlu, yumurtalı ve mantarlı olmak üzere üç çeşidi vardır. Hamurlu çeşidinde küçük küçük kesilen ve ortasına delik açılan hamur parçaları bir tencereye konularak pişirilir; pişince üzerine yoğurt dökülür. Merkez Üçköy köyünün kendi mutfak kaydına göre ise “Borana (Borhani)” olarak anılan basit bir çeşidi, yumurtanın suda ya da yağda pişirilip üzerine sarımsaklı yoğurt dökülmesiyle hazırlanır.
Adı ve bölgedeki yeri
Borhani, Anadolu’nun birçok yöresinde “borani, borana, boranı” gibi adlarla bilinen, yoğurt temelli eski bir yemek ailesinin Çorum’daki adlandırmalarından biridir; bu geniş aile Orta Çağ Türk-İslam mutfağındaki “burani” yemeğine kadar uzanan bir gelenek olarak akademik literatürde ele alınır. Anadolu Ajansı’nın 2008 tarihli “Lezzet Haritası” derlemesinde de Borhani, Çorum’un tanınan yöresel yemekleri arasında sayılır.
Alaca Boranisi ile ilişkisi
Sitemizde ayrıca coğrafi işaret tescilli Alaca Boranisi (resmî tescil adıyla Alaca Borana Yemeği) sayfası bulunur. Kaynaklara göre iki yemek arasında hem benzerlik hem fark var: Alaca Boranisi de yumurtalı ve mantarlı çeşitleriyle Borhani’nin iki çeşidiyle aynı isimleri taşır, ancak tescilli tarifte yumurta veya mantar doğrudan sarımsaklı yoğurda karıştırılıp üzerine tereyağında kavrulmuş pul biberli bir sos dökülür — Borhani’nin resmî tanımındaki “hamur parçalarının ayrı pişirilip üzerine yoğurt dökülmesi” yöntemiyle birebir örtüşmüyor, ayrıca Borhani’nin “hamurlu” çeşidi Alaca Boranisi tescilinde yer almıyor. Kaynaklarda iki adın tarihsel olarak aynı yemeğe mi işaret ettiği, yoksa aynı “boranı” kök ailesinin ayrı yerel yorumları mı olduğu açıkça belirtilmiyor; bu nedenle ikisi burada ayrı yemekler olarak ele alınmıştır.
Kaynaklar
- Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — “Ne Yenir?” (corum.ktb.gov.tr)
- Gastronomi Dergisi — “Beş bin yıllık bir kültürün izlerini taşıyan Çorum Mutfağı”, Reha Tartıcı, 20.09.2021
- Anadolu Ajansı Arşiv — “Lezzet Haritası”, 05.01.2008
- Academia.edu — “Orta Çağ Mutfağında Popüler Bir Yemek: Burani”
- Çorum Üçköy Köyü Derneği — “Yemeklerimiz” (corumuckoy.com)
- Çorum Hakimiyet — “Alaca’nın en ünlü lezzeti: Borana Yemeği”, 23.03.2024