Gölpınar Hitit Barajı

AlacaHitit ve ArkeolojiTarihi YapılarArkeolojiEkim 2026

Gölpınar Hitit Barajı, Alaca ilçesinde Alacahöyük antik kentine yaklaşık 1,3 km uzaklıkta yer alan, MÖ 13. yüzyılda Hititler tarafından yapıldığı belirtilen bir su yapısıdır. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne (DSİ) göre yapı, 2024’te Uluslararası Sulama ve Drenaj Komisyonu’nun (ICID) Dünya Mirası Sulama Yapıları (WHIS) listesinde yer almaya hak kazanmıştır.

Yapı ve işlevi

DSİ’nin tanıtımına göre baraj vasıtasıyla toplanan su, cazibeyle 1,3 km uzaktaki Alacahöyük antik kentine ulaştırılmıştır. DSİ, Alacahöyük’ü su kültü, tarımsal sulama ve su yönetimi açısından günümüze önemli izler bırakan bir merkez olarak tanımlar ve kentin Hattuşa’nın 34 km kuzeyinde olduğunu yazar. Bugün küçük bir gölet gibi görünen barajın savakları, su dinlendirme havuzu ve geçirgenliği azaltan kil sıvaları, DSİ’ye göre döneminin önemli su mühendisliği örneklerinden biri sayılır; su seviyesini kontrol eden bölüm ise başlı başına bir yapıt olarak kabul edilir.

Bugünkü kullanımı

DSİ’ye göre baraj işlevini sürdürmekte ve “3324 yıl öncesinde olduğu gibi” Alacahöyük çiftçileri tarafından tarımsal sulamada kullanılmaktadır. Barajı yeniden baraj ve rekreasyon alanı olarak turizme kazandırmak için 2015’te başlatılan rekreasyon ve arkeopark projesi çalışmaları 2018’de tamamlanmıştır.

ICID listesi

DSİ, Dünya Mirası Sulama Yapıları kategorisinde üç kez başvuruda bulunduğunu yazar: 2023’te Şamran Kanalı, 2024’te DSİ 5. Bölge Müdürlüğü sınırlarındaki Gölpınar-Hitit Barajı ve 2025’te Konya Beyşehir Regülatörü (Taş Köprü) listede yer almaya hak kazanmıştır. Gölpınar Hitit Barajı’nın listeye alındığı Kasım 2024 tarihli haberlerde duyurulmuştur.

Bölgenin arkeolojik alanları için Alaca’nın Arkeolojik Alanları ve Alacahöyük Kazı Tarihi sayfalarına bakılabilir.

Kaynaklar

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, “Uluslararası Sulama ve Drenaj Komisyonu (ICID) Dünya Mirası Sulama Yapıları (WHIS) Ödülü”. https://www.dsi.gov.tr/Sayfa/Detay/2348
• Haberturk, “Gölpınar Hitit Barajı, Dünya Mirası Sulama Yapıları Listesine alındı” (Kasım 2024). https://www.haberturk.com/video/haber/izle/golpinar-hitit-baraji-dunya-mirasi-sulama-yapilari-listesine-alindi/863627