Yarıkkaya
Yarıkkaya, Boğazkale ilçe merkezinin yaklaşık 1,6 kilometre kuzeydoğusunda, Yazılıkaya’nın yaklaşık 2 kilometre kuzeyinde yer alan bir kalker kayalık ve bu kayalık üzerindeki bir tepe üstü yerleşmedir.
Kazı
Harald Hauptmann başkanlığında 1966 yılında yapılan bir ön araştırmanın ardından, plato olarak tanımlanan alanda ve yamaçta kazılar gerçekleştirilmiş; yaklaşık iki metre kalınlığında bir kültür dolgusu tespit edilmiştir.
Tabakalar ve Yapılar
Plato kesiminde beş tabaka belirlenmiştir. Kazı başkanına göre çanak çömlek buluntularına dayanılarak 4. ve 5. tabakalar Alişar’ın Geç Kalkolitik Çağı’na, 1-3. tabakalar ise Erken Tunç Çağı’nın Ia evresine tarihlenmektedir. İkinci tabakada, kerpiç ve ahşap malzemeyle takviyeli duvarlı dörtgen planlı konutlar ile bunların arasında ahır ya da kiler olarak kullanıldığı düşünülen yapılar açığa çıkarılmış; tüm yapılar bir çevre duvarıyla çevrilerek avlulu bir çiftlik kompleksi oluşturulmuştur. Üçüncü tabakada yapılar daha seyrek olmakla birlikte aynı dizilim sistemini sürdürür; içlerinde kilden sekiler, tandır ve fırınlar bulunur. Dördüncü tabakada belirli aralıklarla sıralanmış dört yapı, kısmen taş temelli ve gri kille sıvanmış tabanlarıyla ortaya çıkarılmıştır. Beşinci tabakada ise belirgin bir mimari kalıntıya rastlanmamış; yalnızca kerpiç duvarla çevrili, içinde hayvan kemikleri, odun kömürü ve kül bulunan bir çukur tespit edilmiştir.
Buluntular ve Gömü Geleneği
Tüm tabakalardan çıkan çanak çömlek benzer özellikler taşır: dışı siyah, içi kırmızı açkılı kaba mallar sık görülür; bej, gri, sarımsı ve kırmızı astarlı örnekler de vardır. Bezemesiz kapların yanında, baklava dilimi, spiral ve salyangoz kabuğu motifleriyle çizi bezemeli kaplar da bulunmuştur; bu buluntularda Çorum/Büyük Güllücek Höyüğü ile az da olsa benzerlik kurulmaktadır. Sürtme taş buluntuları arasında su mermerinden bilezikler dikkat çeker. Plato kesiminde bir yerleşme içi gömüt geleneği olduğu anlaşılmaktadır: konutların tabanları altına, pitoslar içinde ve hocker (cenin) tarzında yatırılmış gömütler bulunmuş; bazılarının yanında tunç levha bilezikler yer almıştır.
Ziyaret
Yarıkkaya, Hattuşa-Yazılıkaya ziyaretinin arkeolojik bütünlüğünü tamamlayan, akademik değeri yüksek ama turizm altyapısı kısıtlı bir alandır. İlçenin genel tarihi ve başkent Hattuşa hakkında ayrıntılı bilgi için Boğazkale Tarihi ve Hattuşaş yazılarına bakılabilir.