Alaca Cızlağı (Çizlak)

Coğrafi İşaret Tescillihamur

Alaca Cızlağı (yöre ağzında Çizlak), Çorum’un Alaca ilçesine özgü, akışkan kıvamda hazırlanan hamurun sıcak sac ya da tavada pişirilmesiyle yapılan geleneksel bir hamur işidir. Krep ve gözlemenin ince, gözenekli bir akrabası olarak düşünülebilir.

Adının kökeni ve coğrafi işaret

Yemeğin adı, ince hamurun kızgın sac ya da tavaya döküldüğünde çıkardığı “cızır” sesinden gelir. Alaca Cızlağı, Alaca Belediyesi’nin 27.02.2023 tarihli başvurusu üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 01.02.2024 tarihinde 1531 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescillenmiştir — Alaca Boranisi ile aynı gün tescil alan ürünlerden biridir.

Nasıl yapılır

Cızlağın temel malzemesi buğday unu, su, süt, yumurta, yaş maya ve tuzdur. Bu malzemeler akışkan, topaksız bir hamur oluşturacak şekilde çırpılır ve kısa bir mayalanmanın ardından ısıtılmış sac ya da geniş tavaya ince bir tabaka hâlinde dökülür. Alt yüzü piştiğinde spatula yardımıyla çevrilip diğer yüzü de pişirilir; toplam pişirme süresi birkaç dakikayı geçmez. Sıcak cızlağın üzerine bolca tereyağı sürülerek servis edilir.

Çorum’a özgü yorum

Cızlak, Anadolu’nun farklı bölgelerinde “cızlama” veya benzeri adlarla bilinen akıtma/krep ailesinin bir üyesidir; ancak Alaca’daki hazırlanış biçimi ve malzeme oranları, ürünü ilçeye özgü kılan unsurlar olarak tescil dosyasında kayıt altına alınmıştır. Sahurda, kahvaltıda ya da çay saatinde sıcak servis edilen pratik bir lezzettir.

Kültürel önemi

Alaca Cızlağı, sade malzemelerle hazırlanan ama ustalık isteyen bir ev mutfağı geleneğidir. Coğrafi işaret tescili, bu yöresel hamur işinin özgünlüğünü belgeleyerek gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlar.

🍳 Nasıl yapılır?

Kişilik: 4-6 kişilikSüre: ~40 dakika (mayalanma dâhil)

Malzemeler

• 2,5 su bardağı un (~500 g)
• 1,5 su bardağı süt (~250 ml)
• 1,5 su bardağı su (~250 ml)
• 1 çay bardağı yaş maya (ya da eşdeğeri kuru maya)
• 1 yumurta
• 1 çay kaşığı tuz
• Pişirme ve üzeri için: tereyağı

Yapılışı

1. Yaş mayayı ılık su ve sütle ezip eritin; üzerine un, yumurta ve tuzu ekleyip krep kıvamında, topaksız akışkan bir hamur çırpın.
2. Hamuru üzeri örtülü şekilde 15-20 dakika mayalanmaya bırakın.
3. Sac ya da geniş tavayı orta ateşte ısıtıp hafifçe yağlayın.
4. Bir kepçe hamuru sacın üzerine dökün, ince bir tabaka hâlinde yayılmasını sağlayın.
5. Alt yüzü pişip üzeri gözenekli hâle gelince spatulayla çevirin; yaklaşık 3 dakika içinde her iki yüzü de pişirin.
6. Sıcak cızlağın üzerine bolca tereyağı sürüp sıcak servis edin.

💡 İpuçları

• Hamurun akışkan (krep) kıvamında olması, cızlağın karakteristik ince dokusunu verir.
• Adını, hamurun sıcak sac/tavaya değdiğinde çıkardığı 'cızır' sesinden alır.

Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.

← Tüm Çorum yemekleri