Çorum Mayalıları: Tava ve Saç Mayalısı

hamur

Mayalı, Çorum’da neredeyse her evde yapılan, sade malzemelerle hazırlanan günlük hamur işidir. Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün resmî “Ne Yenir?” listesine göre mayalı, pişirme yöntemine göre ikiye ayrılır: tava mayalısı ve saç mayalısı.

Tava mayalısı ve saç mayalısı farkı

Resmî kaynağa göre tava mayalısı, tavada kızdırılan yağın içinde ince açılmış yuvarlak hamur parçalarının kızartılmasıyla yapılır. Saç mayalısı ise daha katı yoğrulmuş, kalın ve yuvarlak hamur parçalarının kızgın sac üzerinde pişirilmesiyle hazırlanır; bu ikinci türe bazlambaç da denir. Her iki türde de hamurun temeli aynıdır: un, su/süt, tuz ve mayadan oluşan basit bir mayalı hamur; farkı yaratan hamurun kıvamı ve pişirme yöntemidir.

“Kel mayalı” adı

Çorum’a ait sosyal medya paylaşımlarında, sac üzerinde pişirilen kalın mayalı için bazı çevrelerde kel mayalı ya da “saç üstü” gibi yöresel adların da kullanıldığı görülür. Bu adlandırma resmî kaynaklarda ayrı bir yemek olarak geçmez; saç mayalısının farklı mahallelerde/ailelerde yaşayan bir söyleyiş biçimi olarak değerlendirilebilir.

Ne zaman yenir

Mayalı, özellikle kahvaltılarda, ikindi çayında ve misafirliklerde sıcak servis edilir. Yanında yoğurt, peynir, zeytin ya da zeytinyağlı bir yemekle sunulması yaygındır. Köylerde ve ilçelerde, ev fırınına ya da sac ocağına girmeden hazırlanabilen pratik bir lezzet olması onu gündelik sofraların vazgeçilmezi yapar.

Benzer lezzetler

Çorum’un aynı hamur ailesinden diğer lezzetleri arasında Alaca cızlağı (akışkan hamurdan, sacda pişen ince bir çeşit), yanıç böreği ve kömbe sayılabilir. Hepsi, Çorum’un tandırsız günlerde sacın ya da tavanın başında şekillenen ev ekmeği geleneğinin parçasıdır.

Kaynaklar

• Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Ne Yenir?
• Enyeni Modeller — Çorum Yöresi Mayalı Ekmeği (Saç Mayalısı, Tava Mayalısı) Tarifi
• Nefis Yemek Tarifleri — Tava Mayalısı

🍳 Nasıl yapılır?

Kişilik: 4-6 kişilikSüre: ~1,5 saat (mayalanma dâhil)

Malzemeler

• 4 su bardağı un
• 1 paket (~10 g) kuru maya
• 1 tatlı kaşığı tuz
• 1 tatlı kaşığı şeker
• 1,5 su bardağı ılık su veya süt
• Tava mayalısı için: kızartma yağı
• Saç mayalısı için: sacı yağlamak üzere az miktarda yağ

Yapılışı

1. Ilık su ya da süte şekeri ve kuru mayayı ekleyip 5-10 dakika köpürmeye bırakın.
2. Un ve tuzu geniş bir kaba alın; ortasına mayalı karışımı ekleyip ele yapışmayan yumuşak bir hamur yoğurun.
3. Hamurun üzerini örtüp ılık bir yerde yaklaşık 1 saat, hacmi iki katına çıkana dek mayalandırın.
4. Tava mayalısı için hamurdan bezeler koparıp ince yuvarlak yufkalar açın; kızgın yağlı tavada her iki yüzünü kızartın.
5. Saç mayalısı için hamuru daha katı tutup kalınca yuvarlak bezeler açın; yağlanmış sıcak sacın üzerinde her iki yüzünü pişirin.
6. Sıcak sıcak, yanında yoğurt, peynir veya zeytinle servis edin.

💡 İpuçları

• İki tarifin temel farkı hamurun kıvamı ve pişirme aracıdır: tava mayalısı daha ince açılıp yağda kızartılır, saç mayalısı daha kalın bırakılıp kuru sacda pişirilir.
• Saç mayalısına bazlambaç da denir; yöre ağzında kel mayalı adı da bu kalın, sac üstü pişirilen türe verilir.

Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.

← Tüm Çorum yemekleri