Osmancık Yırtmaç Yemeği
Osmancık Yırtmaç Yemeği, Çorum’un Osmancık ilçesine özgü, asma yaprağı ile çeşitli bakliyatın birlikte kullanıldığı bir yemektir. Tescil belgesine göre halk arasında, yapımında asma yaprakları yırtılarak kullanıldığı için “yırtma aşı” adıyla da bilinir.
Coğrafi işaret
Yemek, Osmancık Kaymakamlığı’nın başvurusu (18.04.2024, dosya no C2024/000137) üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 18.11.2024 tarihinde 1662 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi sınır Çorum ili Osmancık ilçesidir; belgeye göre yemeğin tüm üretim aşamaları bu sınır içinde yapılır.
Ürün tanımı
Belge yemeği su, asma yaprağı, nohut, mercimek, börülce, bakla, bulgur, salça, yağlar, yoğurt, sarımsak, sebze ve otlarla hazırlanan bir yemek olarak tanımlar. Çorum mutfağında asma yaprağı ile çeşitli bakliyatın birlikte kullanılması yemeği ayırt edici kılar; yaprakların kattığı ekşi tat belgede öne çıkarılan özelliktir. Yemek özellikle ilkbahar ve yaz aylarında taze asma yaprakları ile yapılır.
Yöredeki yeri
Belgeye göre yemek günlük öğünlerde tüketildiği gibi düğün, davet, bayram ve festival gibi özel günlerde de ikram edilir. Hazırlanışı ustalık becerisi gerektirir. Belgede 6 kişilik tarif ve hazırlama sırası ayrıntılı olarak verilmiştir.
İskilip’teki benzer yemek
Aynı ada yakın bir yemek için İskilip Belediyesi’nin aldığı ayrı bir tescil vardır: Çorum Yırtma Yemeği. İki yemeğin tescil belgeleri ve tarifleri birbirinden ayrıdır.
Kaynaklar
- Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaretler Portalı, Osmancık Yırtmaç Yemeği, Tescil No: 1662 (detay: https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/11326; tescil belgesi: https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/74f230ae-47d0-4cf4-b5df-a6ea5e57fa0c.pdf)
🍳 Nasıl yapılır?
Malzemeler
- 1 litre su
- 250 g taze ve/veya salamura asma yaprağı
- 100 g haşlanmış nohut
- 100 g yeşil mercimek
- 100 g börülce (isteğe bağlı)
- 100 g ince doğranmış/çekilmiş bakla (isteğe bağlı)
- 100 g kuru soğan ve/veya taze soğan
- 100 g domates (isteğe bağlı)
- 50 g pilavlık bulgur
- 50 g domates ve/veya biber salçası
- 30 g yeşilbiber (isteğe bağlı)
- 30 ml ayçiçeği yağı ve/veya zeytinyağı
- 25 g tereyağı
- 25 g sarımsak (isteğe bağlı)
- 10 g tuz
- 10 g kuru ve/veya taze nane
- 10 g maydanoz
- 10 g dereotu
- 5 g pul kırmızıbiber
- 300 g yoğurt (isteğe bağlı)
Yapılışı
- Bir tencereye su, haşlanmış nohut, yeşil mercimek, börülce, bakla ve bulguru koyup karıştırın; yaklaşık 20 dakika, fazla sulu kalmayacak şekilde pişirin.
- Ayrı bir tencerede doğranmış soğanı sıvı yağ ve salçayla kavurun; doğranmış yeşilbiber ve domatesi ekleyip yeterince su katın, yaklaşık 5 dakika pişirin.
- İki karışımı birleştirin, tuzu ekleyip yaklaşık 5 dakika daha pişirin.
- Tereyağında kuru nane ve pul kırmızıbiberi kavurup yemeğin üzerine dökün.
- İnce doğranmış taze nane, taze soğan, dereotu, maydanoz ile doğranmış/yırtılmış asma yapraklarını yemeğe ekleyip karıştırın.
- İsteğe bağlı soğuk ya da sıcak servis edin; üzerine isteğe bağlı olarak sarımsaklı yoğurt konabilir.
💡 İpuçları
- Asma yaprakları tercihen Çorum ilinde yetiştirilen asmalardan alınır; yemeğe ekşi tadını asma yaprağı verir.
- Yemek özellikle ilkbahar ve yaz aylarında taze asma yapraklarıyla yapılır.
Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.