Osmancık Ayvalı Yahnisi
Osmancık Ayvalı Yahnisi, Çorum’un Osmancık ilçesine özgü bir et yemeğidir. Kuşbaşı kırmızı etin ayva ve üzüm pekmeziyle birlikte pişirilmesiyle hazırlanır; yemeğin rengi ve tadı salça kullanılmadan, bu iki malzemeden gelir.
Coğrafi işaret
Yemek, Osmancık Kaymakamlığı’nın başvurusu üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 18.06.2025 tarihinde 1745 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre coğrafi sınır Çorum ili Osmancık ilçesidir ve ürünün tüm üretim aşamalarının bu sınır içinde yapılması gerekir. Tescil belgesi, yemeğin ürün tanımı, bileşen miktarları ve hazırlama yöntemini de ayrıntılı olarak belirler.
Nasıl hazırlanır
Tescil belgesindeki 6 kişilik tarife göre, etler önce haşlanır ve tereyağında kavrulur. Ayvalar elma dilimi gibi doğranıp et suyu, nohut ve tuzla birlikte pişirilir. Sonunda üzüm pekmezi eklenir ve yemek kısa bir süre dinlendirilerek servis edilir. Pul biber ve karabiber tat için kullanılır; tescil belgesi süsleme için taze nane ve maydanoz önerir.
Yöredeki yeri
Belgeye göre yemek günlük öğünlerde yenmekle birlikte düğün, davet, bayram ve festival gibi özel günlerde de ikram edilir. Ayva ve pekmez birlikte kullanıldığı için ayvanın hasat edildiği sonbahar ve kış aylarında yapılması yaygındır. Tescil belgesi, yemeğin ustalık isteyen hazırlık ve servis aşamalarına dikkat çeker.
Kaynaklar
- Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaretler Portalı, Osmancık Ayvalı Yahnisi, Tescil No: 1745 (detay: https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/11890; tescil belgesi: https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/e6a3b431-0724-4488-987c-313beddd88cf.pdf)
- Çorum Haber, “Osmancık’ın 3 lezzeti daha coğrafi işaret aldı”, 06.07.2025. https://corumhaber.net/osmancikin-3-lezzeti-daha-cografi-isaret-aldi
🍳 Nasıl yapılır?
Malzemeler
- 1 kg ayva (ayıklanmış ve soyulmuş)
- 600 g kuşbaşı doğranmış kuzu ve/veya sığır eti (mümkünse yağsız)
- 900 ml su
- 200 g haşlanmış nohut
- 150 g üzüm pekmezi
- 100 g tereyağı
- 50 ml sıvı yağ (ayçiçeği ve/veya zeytinyağı)
- 10 g pul kırmızıbiber
- 10 g tuz
- 5 g karabiber
Yapılışı
- Kuşbaşı etleri bir tencerede yaklaşık 30 dakika haşlayın; et suyunu ayırın.
- Ayvaları elma dilimi gibi 1-2 cm kalınlığında doğrayın.
- Başka bir tencerede tereyağını eritin, haşlanmış etleri ekleyip yaklaşık 5 dakika kavurun.
- Ayrılan et suyu, nohut, sıvı yağ ve tuzu tencereye alıp kaynatın.
- Doğranmış ayvaları ekleyin; karabiber ve pul kırmızıbiberi de katıp ayvalar iyice yumuşayana kadar pişirin.
- Üzüm pekmezini ekleyip yaklaşık 3 dakika daha pişirin, ocaktan alıp dinlendirin.
- İsteğe bağlı taze nane, maydanoz ve pul biberle süsleyip sıcak servis edin.
💡 İpuçları
- Salça kullanılmaz; yemeğin sarımsı kahverengi rengini ve hafif ekşimsi tatlı tadını ayva ile üzüm pekmezi verir.
- Geleneksel olarak ayvanın hasat edildiği sonbahar ve kış aylarında yapılır.
Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.