Osmancık Irgat Böreği

Coğrafi İşaret Tescillihamur

Osmancık Irgat Böreği, Çorum’un Osmancık ilçesine özgü, 7 ila 10 katlı bir çevirme böreğidir. Mayasız hamurdan ince yufkalar açılır, yufkalar sacda tek tek kızartılırken aralarına harç konur ve her yufka ters çevrilerek pişirilir.

Coğrafi işaret

Börek, Osmancık Kaymakamlığı’nın 26.03.2024 tarihli başvurusuyla Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 31.08.2026 tarihinde 1893 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Coğrafi sınır Çorum ili Osmancık ilçesidir ve tescil belgesine göre tüm üretim aşamaları bu sınır içinde yapılır.

Adı ve harçlar

Tescil belgesine göre börek, her yufka serildikten sonra çevrilip kızartıldığı için “çevirme börek” ve “alt üst börek” olarak da bilinir. “Irgat” adı ise belgede, eski yıllarda coğrafi sınırdaki bağlarda çalışan ırgatlara verilen yiyeceklerden olmasıyla açıklanır. Üç iç harç tanımlanmıştır: kıymalı-soğanlı, yumurtalı-ıspanaklı ve cevizli-soğanlı.

Nasıl hazırlanır

Belgedeki 4 porsiyonluk tarifte hamur un, su ve tuzla maya kullanılmadan yoğrulur ve dinlendirilir. 7-10 bezeye bölünüp 20-40 cm çapında açılan yufkalar, tercihen odun ateşinde yağlanmış sacda pişirilir. İlk yufkanın bir yüzü kızarınca üzerine harç konur, ikinci yufka serilir ve ters çevrilir; işlem tüm yufkalarla sürer. Belgeye göre börek günlük öğünler ve bayram günleri için yapılır.

Kaynaklar

• Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaretler Portalı, Osmancık Irgat Böreği, Tescil No: 1893 (detay: https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/11308; tescil belgesi: https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/26f2e6ac-22cb-4a62-a7a1-e530a637e52a.pdf)

🍳 Nasıl yapılır?

Kişilik: 4 kişilik

Malzemeler

• Hamur: 800 g ekmeklik ya da özel amaçlı buğday unu, 200 ml oda sıcaklığında su, 200 ml ılık su, 20 g tuz
• Kıymalı-soğanlı harç: 500 g kıyma, 100 g kuru soğan, 10 g tuz, 5 g karabiber (isteğe bağlı 30 g maydanoz, 5 g pul biber)
• Yumurtalı-ıspanaklı harç: 500 g ıspanak, 3-4 yumurta, 200 g tereyağı, 10 g tuz, 5 g karabiber (isteğe bağlı 5 g pul biber)
• Cevizli-soğanlı harç: 500 g ceviz içi, 100 g kuru soğan, 10 g tuz (isteğe bağlı 5 g karabiber ya da pul biber)
• Yufkalara sürmek için: 300 ml sıvı yağ

Yapılışı

1. Un, tuz ve suyu yaklaşık 15 dakika yoğurarak homojen, parlak ve elastik bir hamur elde edin; yaklaşık 30 dakika dinlendirin.
2. Hamuru 7-10 eşit bezeye bölün ve her birini oklavayla 20-40 cm çapında yufka olarak açın.
3. Seçtiğiniz harcı hazırlayın: kıymayı 15-20 dakika kavurup tuz ve karabiberle ovulmuş ince doğranmış soğanı ekleyin; ya da tereyağında pişen yumurtalara ince doğranmış ıspanak ve baharat katın; ya da doğranmış soğan, çekilmiş ceviz ve tuzu karıştırın.
4. Yağlanmış sac ya da tavada (tercihen odun ateşinde) ilk yufkanın bir yüzünü kızartın.
5. Kızaran yüzün üzerine harcı koyun, ikinci yufkayı serin ve ters çevirerek diğer yüzünü kızartın; tüm yufkalarla aynı işlemi yineleyin.
6. Pişen böreği bütün ya da dilimleyip tercihen sıcak servis edin.

💡 İpuçları

• Tescil belgesi yufkaların tercihen odun ateşinde pişirildiğini belirtir.

Geleneksel bir tariftir; ölçüler ve süreler yaklaşıktır, yöreye ve eve göre değişebilir.

← Tüm Çorum yemekleri